Rajskie wyspy Gili

Ten archipelag na Oceanie Indyjskim składa się z trzech małych wysepek: Gili Trawangan (zwana też Gili T), Gili Air i Gili Meno. Każda z nich jest podobna, ale też ma inną specyfikę. Największa Gili T, jest bardziej bagpackerska i imprezowa. Na niej wysiada zdecydowanie najwięcej turystów. Gili Air i najmniejsza z nich Gili Meno, są mocno chillout’owe i bardziej spokojne. Lądują na nich turyście nastawieni na relaks, ciszę.

Gili Air była moją docelową miejscówką na wypoczynek i punktem startowym na trekking na Rinjani. Wyspa jest bardzo mała, można ją obejść wokół w ciągu 2-3 godzin.  Na wyspie nie znajdziecie żadnych skuterów i samochodów, przez co nie ma uciążliwego hałasu.  Możecie się po niej poruszać pieszo, na wypożyczonych rowerach bądź bryczkach konnych – co jest jednak mało zalecane, ze względu na kiepskie traktowanie tych zwierząt.  Skoro nie ma pojazdów zmotoryzowanych, nie ma potrzeby dróg asfaltowych. Wyspa Gili Air to jedna wielka wioska z piaszczystymi drogami, skromnymi chatkami mieszkańców i pięknymi bungalowami i restauracjami w okolicach plaży.

Gili Air jest bardzo spokojna. Po godzinie 22:00 próżno było szukać jakiejś rozrywki, a nawet zjeść kolację, bo większość restauracji i barów zamykała się dość wcześnie. Największy ruch jest oczywiście w okolicach portu. Tam też skupione są małe sklepiki, biura podróży, salony masażu itp. Na wyspie jest sporo dobrych restauracji, gdzie można zjeść świeże ryby i owoce morza w całkiem przystępnej cenie. Po lokalny nasi goreng (ryż smażony w warzywami), czy mie goreng  (smażony makaron) albo zupę lepiej udać się w głąb wyspy, do jakiego małego, lokalnego warunga. W restauracjach znajdziecie raczej dania zachodnie niż miejscowe.

Co robić na Gili Air?

• Relaks na plaży – chociaż nie jest to takie do końca oczywiste. W okolicach portu i wschodniej części woda pokrywa plaże, które pojawiają się dopiero w godzinach południowych. Po południu ocean zabiera wodę i przed nami wyrasta zielona łąka wodorostów pokrywających rafę. Najlepsze plaże są wg mnie na pn-zach części wyspy
• SUP (stand up paddle ) bardzo popularna aktywność. Pływając na dużej desce i odpychając się wiosłem można podziwiać z góry pływające pod wodą rybki. Sport ten nie jest taki trudny, kwestia złapania równowagi, a przyjemność jest wielka.
• Snorkeling – jeśli nie macie tak jak ja patentu nurka, to jest idealna opcja by podglądać podwodny świat.
• Diving – nurkowanie to czasami cel sam w sobie wizyty na Gili. Kiedyś będę musiała spróować J
• Yoga- skoro wypoczynek i relaks to warto zacząć dzień od yogi na plaży. W wielu hotelach czy bungalowach sesje yogi odbywają się codziennie
• Rower – jeżeli nie chce wam się chodzić możecie wypożyczyć rower i przejechać wyspę wzdłuż i wszerz, odkryć wszystkie jej zakamarki
• Island hopping – rano wypływają lokalne łódki z Gili Air, więc warto zajrzeć na sąsiednie wyspy
• Wschody i zachody słońca – obie opcje polecam. Oglądając wschód słońca mamy przed sobą wyspę Lombok i możemy podziwiać wulkan Rinjani. Udając się na zachód słońca, przy dobrej pogodzie zobaczymy wulkan Agung na Bali
• Znaleźć tanią wycieczkę na Rinjani albo Komodo

Raj zaczyna się tam, gdzie kończy się zwykłe życie

Wyspa Gili Air jest bardzo zaniedbana, a widać to zwłaszcza w jej centralnej części, gdzie żyją miejscowi ludzie. Całe wybrzeże obsadzone jest pięknymi bungalowami i restauracjami, a wewnątrz wyspy stoją rozwalone gospodarstwa, przewraca się góra śmieci.

Wyspę zamieszkuje około 450 rodzin. Nie każdy z nich ma to szczęście by mieć dach nad głową. Niektóre rodziny mieszkają w prostych namiotach, które jednocześnie w dzień są ich stoiskami handlowymi. Mieszkańcy z reguły zajmują się rybołówstwem i obsługą turystyki: restauracje, bary, transport oraz budowaniem nowych bungalowów. Jest też tam jedna szkoła. Wyspy Gili są muzułmańskie, więc trzeba się liczyć, że z meczetu rozlegają się nawołania do modlitwy. Tutaj kontakt z lokalną ludnością jest na wyciągnięcie ręki.  Na Gili Air trafiłam prosto z Bali, więc dla mnie był to spory przeskok, że obie wyspy mogą się aż tak różnić.

Info praktyczne

• Z Bali na Gili najszybciej dostać się szybką łodzią /speed boat/. W zależności od portu, na miejscu jesteśmy w przeciągu 1-2 h. Najlepiej wybrać opcję otwartego biletu powrotnego. Dzień przed wyjazdem należy zgłosić się do agenta i zapisać na liście. W przeciwnym razie może być problem z powrotem z Gili. Kursują też zwykłe promy, ale trzeba liczyć się z tym, że szacunkowy czas podróży z 5 h często kończy się na 10 h, więc jest to opcja dla osób, które mają dużo czasu. Promy wypływają z Padang Bai, Amed, Sanur i Serangan w sezonie dwa razy dziennie, o 9:00 i 13:00. Cennik i rozkład możecie znaleźć na stronie Gili Booking. Koszt zaczyna się od 650 000 rupii , czyli  około 170 zł i więcej. Ciężko jest uhandlować mniej, zwłaszcza gdy prom ma odpłynąć za 10 min i nie mamy wyboru.

• Bankomaty i wymiana walut – podobno jest bankomat, ale ja go nie widziałam. Wymiana walut jest w kilku miejscach w okolicach portu, ale mniej korzystna niż na Bali.
• Internet – jest ale działa bardzo słabo. W naszych bungalowach ciągle był problem, ale w barach działa bez zarzutu
• Elektryczność- bądźcie przygotowani na zanik energii, to w końcu wyspa. Z reguły w hotelach czy restauracjach są generatory prądu, więc nie powinno to być utrudnieniem
• Pogoda – jak widać w moim przypadku jest nieprzewidywalna. Maj to już pora sucha, a na Gili i Lombok padało. Mimo wszystko wysoki sezon to koniec kwietnia do końca października.

Rinjani trekking

Rinjani jest popularnym, choć wymagającym szczytem trekkingowym. Najlepiej zdobywać szczyt w porze suchej od końca kwietnia do listopada. Niewykluczone, że w porze suchej nie spadnie deszcz, bo pada, jak widać na moim przykładzie. To są w końcu góry, a pogoda rządzi się swoimi prawami.

Wyprawę Rinjani trekking można zorganizować samodzielnie albo wykupić opcję trekkingu w jednym z turystycznych biur. Ceny są różne i zależą od jakości oferowanej usługi (lepsze namioty, posiłki itp.) i zaczynają się od mniej więcej 1 500 0000 IR (~450 PLN) wzwyż. Grupa z reguły liczy 8-10 osób + przewodnik i kilku porterów, wymagane jest minimum 2 osoby. W takiej sytuacji jest szansa, że możecie mieć prywatny tour, gdy reszta grupy się nie uzbiera.

W Parku Rinjani znajduje się wiele turystycznych tras, ale najbardziej popularne są trasy z Senaru oraz Sembalun Lawang. Wybierając pierwszą z nich, idzie się lasem, aż do samej krawędzi krateru. Druga przebiega przez sawannę, a ostatni stromy odcinek biegnie w lesie. Z Senaru startujemy z wysokości 600 m n.p.m. natomiast z Sembalun Lawang z wysokości 1150 m n.p.m. Mamy do pokonania od 2500 do 3000 m wysokości, a to wiele godzin intensywnego wysiłku, do którego trzeba się przygotować.

Rinjani trekking jest wymagający. Oprócz dobrej kondycji liczy się pozytywne nastawienie. Przed samym szczytem miałam wiele wątpliwości, czy to się uda. Gdy nogi robią się jak z waty i odmawiają posłuszeństwa, gdy cierpimy ze zmęczenie i wysiłku, gdy kręci się w głowie,  gdy już nie mamy sił by zrobić kolejnego kroku, ważny jest spokój umysłu i wewnętrzne motywowanie się. W takich chwilach nie można sobie pozwolić na chwilę słabości, trzeba być ukierunkowanym  na cel. Każdy choćby najmniejszy krok przybliża nas do szczytu, a tam czeka radość i wspaniałe widoki z góry.

Program trekkingu

Ja wyruszałam z Sembalun, w opcji 3 dni 2 noce. Ramowy plan wyprawy zakłada około 8 godzin marszu pierwszego dnia, z kilkoma przystankami na odpoczynek i posiłki. Do krawędzi krateru dochodzimy mniej więcej na 16:00-17:00. Czeka nas krótki odpoczynek i sen, bo pobudka następnego dnia jest o 2:00 nad ranem. Startujemy o 3:00 by zdobyć szczyt wulkanu Rinjani. Przewidywany czas wejścia to 3 h. Mi zajęło to 30 min więcej. Na szczycie każdy ma tyle czasu ile potrzebuje, żeby nacieszyć się widokiem i zrobić zdjęcia. Zejście zajmuje około 1-1,5 h idąc normalnym tempem. Po śniadaniu jest 2 h zejście do jeziora i gorących źródeł, odpoczynek i obiad, z powrotem wejście na krawędź krateru, gdzie jest kolejny nocleg. Trzeciego dnia wracamy do Senaru, trekking zajmuje około 5-6 h z przerwami na odpoczynek i posiłek.

• Transport do Senaru/Sembalun i nocleg przed trekkingiem
• Trekking z przewodnikiem i opiekunem na szczyt
• Zejście do jeziora Segara Anak i kąpiel w gorących źródłach
• Pełne wyżywienie
• Namioty, śpiwory, materace, karimaty, toaletę
• Porterów, którzy niosą cały bagaż i prowiant
• Po trekkingu transfer do wyznaczonego miejsc
• Bilet wstępu do parku

Można zrobić trasę w dwa dni i jedną noc. Odpada wtedy jezioro, a po wejściu na szczyt wraca się z powrotem do miasteczka Sembalun. Jest to bardzo wyczerpujące, ale da się. Nie planując tego z góry, mój  trekking właśnie tak wyglądał. Zaważyły nad ty warunki atmosferyczne i zdrowy rozsądek.

Rinjani trekking – co ze sobą zabrać ?

Przede wszystkim zdrowy rozsądek. Trekking na Rinjani to nie jest spacer na Kasprowy Wierch (co nie zmienia faktu, że idąc w nasze góry też trzeba się przygotować). Zanim ktoś się zdecyduje, że chce tam iść, należy ocenić swoją kondycję fizyczną i psychiczną. O ile pierwsze kilka godzin podejścia jest stosunkowe łatwe, tak wdrapywanie się na szczyt po zarwanej nocy, jest mordercze. Zmęczenie, zimno, strome podejście po żwirku i pyle wulkanicznym, wysokość – wszystko to bardzo obciąża organizm. Nagrodą jest oczywiście piękny wschód słońca i panorama ze szczytu Rinjaniego.

Na trekking przyda się:

• kurtka od deszczu i wiatru,
• buty trekkingowe i kijki trekkingowe
• czapka i rękawiczki,
• bielizna termiczna i ciepłe bluzy czy polary, odzież na zmianę i do spania
• czołówka
• chusteczki odświeżające, krem z filtrem i pomadka,
• wygodny plecak w którym będziemy to wszystko nieść – dobrze jak będzie ważył w granicach do 7-10 kg max
• pożywne, kaloryczne przekąski, batony, orzechy itp.

Na wysokości ponad 2000 m temperatura spada nawet do zera, więc warto się solidnie do tego przygotować. Niektórzy turyści mają bardzo dużo fantazji i idą w góry w szortach i t-shircie. Pewnie decyzję o wyprawie podjęli leżąc na plaży. Podczas mojego trekkingu mijałam raz po raz ludzi, którzy mieli na sobie letnie rzeczy, szli owinięci śpiworem, w którym spali. No cóż, zdarza się i tak. Wam jednak radzę podejść do tematu bardziej świadomie. Wiem, że niektóre biura wypożyczają buty i kurtki trekkingowe, ale umówmy się, jakość tych rzeczy czy rozmiar to już jest loteria.

Mam nadzieję, że informacje będą pomocne. Nie poddawajcie się !!  Chociaż było bardzo trudno i momentami miałam wszystkiego dość, teraz jak to wspominam, satysfakcja jest ogromna. Rinjani trekking to fajna opcja, żeby urozmaicić sobie wakacyjny wypoczynek.

Wulkan Rinjani

Po gwałtownej erupcji w roku 1257, góra wulkaniczna została rozerwana i utworzyła się olbrzymia, owalna kaldera o wielkości 6 km x 8,5 km. Znajduje się w niej uznawane przez hindusów za święte jezioro Segara Anak, które znane jest ze swojej turkusowej wody i ciepłych źródeł. Na środku jeziora w związku z mocną aktywnością wulkanu Rinjani, wyrósł mniejszy stożek wulkaniczny o nazwie Gunung Baru Jari (Nowa Góra). Ma 150 m wysokości i jest bardzo aktywny.

Ostatnia erupcja wulkanu Rinajni miała miejsce w październiku 2015 r. i uniemożliwiła trekking na szczyt wulkanu oraz sparaliżowała lotnisko na Bali. Rok temu w sierpniu wulkan Rinjani nieoczekiwanie wyrzucił z siebie kłęby dymu, ale nie spowodował większych utrudnień.

Trzydniowy trekking na wulkan Rinjani

Najbardziej popularną opcję opcją trekkingu na wulkan Rinjani jest pakiet 3 dni 2 noce. Jest to wystarczająco dużo czasu, żeby nie obciążać organizmu i w sumie zobaczyć jak najwięcej. Start trasy ma miejsce w wiosce Sembalun, tym samym szczyt zdobywa się już drugiego dnia. Program pierwszego dnia zakładał trekking do punku na krawędzie krateru Plawangan II na  2,638 m wysokości, dzień drugi to poranna wspinaczka na sam szczyt wulkanu Rinjani i następnie zejście do jeziora Sagara Anak.  Dzień trzeci to powrót do Senaru.

Wszystko byłoby pięknie, gdyby nie nagłe załamanie pogody dzień przed trekkingiem. Siedzieliśmy na plaży na wyspie Gili Air, gdy po południu nad Lombokiem zaczęło się chmurzyć i padać.  Do Indonezji pojechaliśmy w maju, czyli już w porze suchej, co nie oznacza, że w tym okresie w ogóle nie pada. 

Wulkan Rinjani – trekking dzień 1

O 7:00 rano ruszyliśmy z Gili Air w kierunku Lombok. Okazało się, że nasza grupa, która nocowała na wyspie już o 8:00 ruszyła w góry. Mieliśmy na dzień dobry 2 h poślizgu. Czekaliśmy na samochód, który miał nas zawieźć do Sembalun Lawang, ale ten wciąż nie przyjeżdżał. Wsadzili więc nas na skutery, by w połowie drogi przepakować na pick up’a.  W końcu dotarliśmy do bram parku, a tam czekał na nas przewodnik, młody chłopak o imieniu Moon.  Po odnotowaniu się w księdze w punkcie Rinjani Information Center o 11:00 ruszyliśmy w trasę na wulkan Rinjani.

Z Sembalun Lawang startowaliśmy z wysokości 1156 m i czekała nas orientacyjnie 8 godzinna wędrówka na wulkan Rinjani. Pierwszy odcinek jest bardzo łagodny, pnie się delikatnie w górę przez łąki, a w oddali majaczy szczyt wulkanu Rinjani. Co jest uciążliwe to upał i gęste, duszne powietrze, przed którym nie ma jak uciec. Szybko mijamy POS I na 1300 m, bez zatrzymywania się i po 1,5h marszu docieramy do punktu POS II na 1500 m, gdzie nasza grupa jadła obiad. Po krótkim odpoczynku ruszyliśmy wszyscy razem. Trasa zaczyna się zmieniać, idziemy sawanną, pojawiają się mniejsze i większe górki, a ścieżka zawija i staje się dość kręta. W końcu totalnie pochłania nas soczysta zieleń traw, paproci i drzew. W międzyczasie ku naszemu niezadowoleniu zaczyna padać deszcz. Wulkan Rinjani majaczy gdzieś w oddali spowity gęstymi chmurami.

Docieramy do POS III na 1800 m, by przeczekać chwilę z nadzieją, że się rozpogodzi. W POS III słyszymy, że najcięższy kawałek trasy właśnie jest przed nami. Czekał nas 3 godzinny marsz do obozu na krawędzi wulkanu, tzw. POS Crater Rim albo po prostu Plawangan II na wysokości 2,638 m. Nasi porterzy nie przesadzali, to był naprawdę ciężki kawałek trasy. Ścieżka pięła się ostro w górę, szliśmy po głazach, kamieniach, korzeniach drzew. Deszcz padał coraz mocniej, a pomiędzy naszymi stopami płynęła miejscami rzeka błota. Każdy z nas szedł swoim tempem, zerkając za siebie by nie stracić grupy z oczu. Z podziwem patrzyłam na porterów dźwigających kosze ważące po 20-30 kilo, którzy zgrabnie wyprzedzali nas na trasie idąc w japonkach.

Temperatura zaczęła gwałtowanie spadać. Nasze rozgrzane ciała początkowo tego nie odnotowały, ale wiatr i zimo uderzył nas podwójnie, gdy dotarliśmy do obozu. Nie miałam siły ubierać się po drodze, byłam mokra i chciałam zaoszczędzić ciepłych, suchych rzeczy na noc. Moje ciało wychłodziło się do tego stopnia, że z zimna straciłam czucie w rękach na jakieś 30 min, od czubka palców po same łokcie.  Dopiero ciepły posiłek, rozcieranie rąk i trzy warstwy ciepłej i suchej odzieży pozwoliły mi normalnie funkcjonować.

Trekking dzień 2 – wschód słońca na Rinjani

Noc nie należała do najlepszych. Wiatr targał naszym namiotem, a gdy ucichła impreza w obozie, zaczęły się harce małp, które żerowały na resztkach jedzenia. Obudzili nas o 2:00 nad ranem i wręczyli ciepłą herbatę i kilka krakersów jako śniadanie. Dokładnie o 3:00 ruszyliśmy w kierunku szczytu Rinjani. Modliłam się, żeby tego dnia pogoda dopisała. Gdy wyjrzałam z namiotu zobaczyłam granatowe niebo usłane gwiazdami, wiedziałam, że jest dobrze.

Podejście było mordercze. Szliśmy gęsiego, jeden za drugim, bo początkowo trasa była na tyle szeroka, że mieścił się na niej jeden człowiek. Drogę rozświetlały tysiące czołówek. W pewnym momencie obróciłam się i ujrzałam za sobą rząd świateł, które jak wielka dżdżownica pięły się w górę. Początkowo łagodne podejście zaczyna piąć się ostro w górę. Pod nogami pojawia się żwir i piach wulkaniczny, który dodatkowo utrudnia trekking. Dosłownie wygląda ro tak, że robisz trzy kroki w górę i obsuwasz się o jeden.

Mieliśmy jeszcze pół godziny drogi na szczyt, gdy zaczynało świtać. Czarna odchłań, która nas początkowo otaczała, ustępowała światłu i po bokach zaczęły pojawiać się pierwsze, ukryte do tej pory, wspaniałe widoki. Wulkan Rinjani zapraszał nas na szczyt. Przyśpieszyliśmy kroku i po chwili dołączyliśmy do tłumu ludzi, którzy byli już na górze.

W tej chwili nie było ważne, że jest zimo, że jestem zmęczona i głodna. Widok był na tyle imponujący, że energia do życia wróciła. Euforia udzieliła się wszystkim. Raz po raz ludzie robili sobie zdjęcia z tabliczką Rinjani 3726 m, żeby upamiętnić ten wyczyn. Przed nami rozpościerał się wspaniały widok na olbrzymią kalderę wulkanu Rinjani, a w nim jezioro Sagara Anak i wulkan Baru Jari. Za plecami mieliśmy część starego krateru Rinjani. Takich pięknych wschodów słońca życzyłabym sobie zawsze.

Droga powrotna była nieco lżejsza niż podejście. Na żwirze można było się ześlizgiwać, co oszczędzało nam kilku metrów drogi. W dzień dopiero dociera do ciebie, jaki kawał drogi pokonałeś. Wąska ścieżka, przepaść po lewej, przepaść po prawej i radość, że się udało. Drogę powrotną umila wspaniały widok na niebieskie wody jeziora i wulkan Baru Jari.

Wulkan Rinjani – powrót do Sembalun

Niestety pogoda zaczęła się znowu psuć. Wulkan Rinjani jak magnes ściągał chmury i gdy dotarliśmy do obozu, widoczność była bardzo słaba. Byłam wykończona, a perspektywa kolejnego dnia trekkingu w deszczu nie napawała mnie optymizmem. Dostaliśmy od naszego przewodnika dwie opcje wyboru. Jedna z nich zakładała kontynuację trekkingu, bez względu na pogodę i warunki przy jeziorze. Druga pozwalała chętnym wrócić do Sembalun. Po krótkiej chwili zastanowienia wybraliśmy powrót do miasteczka. Na ten dzień prognoza zakładała burze, więc zwyciężył zdrowy rozsądek.

Część grupy kontynuowała trekking ze względu na wpłacone pieniądze. Ja jednak wolałam odpocząć jeden dzień dłużej na Glili, niż katować organizm kolejny dzień w górach, przy tak niepewnej pogodzie. Pod hasłem „wszystko za Gili dziś” narzuciliśmy tempo i do miasteczka zeszliśmy w niecałe 3 godziny.  Zależało nam by zdążyć na ostatni prom, który odpływał z portu o 17:00. Po drodze oglądałam piękny krajobraz, który ostatnio pokryty był chmurami i mgłą. Teraz mogłam przekonać się, jak piękna jest cała okolica. Z naszego 3 dniowego trekkingu zrobiła się opcja 2 dni 1 noc – tak też się da i jest to całkiem do wytrzymania.

Tego wieczora siedziałam już na plaży i oglądałam okropną burzę na Lombok z bezpiecznej odległości. Zastanawiałam się, jak sobie poradzili towarzysze z moje grupy, ale sama cieszyłam się, że wybrałam takie rozwiązanie.

Tirta Gangga ogrody królewskie

Wchodząc do ogrodów przywitała nas wszechogarniająca zieleń, błyszczące tafle wody w basenach, kamienne rzeźby, kolorowe kwiaty, mostki, fontanny i szum wody.

Tirta Gangga to kompleks pałacowy z pięknymi ogrodami i basenami wypełnionymi święta woda. Zaprojektowany zgodnie z balijska kosmologia, podzielony na trzy części poświęcone bogom, ludziom i demonom. Uważa się, że woda w basenach jest święta, bo źródło z którego bije, połączone jest rzeka Ganges ( Tirta – święta woda, Gangga pochodzi od nazwy Ganges ). Jeden basen przeznaczony jest do kąpieli. Mogą z niego korzystać zarówno balijczycy, jak i turyści.

Po wieczornych negocjacjach postanowiliśmy skrócić nasz pobyt na Bali do minimum. Zmieniony plan zakładał wizytę w Pura Besakih i królewskich ogrodach Tirta Gangga, które znajdowały się na północnym wschodzie wyspy, około półtorej godziny drogi z Ubud. O 13:00 mieliśmy złapać speedboat z przystani Padang Bay na wyspę Gili Air. Odległości do pokonania były całkiem spore, a czas ograniczony, ale z moim optymistycznym podejściem wierzyłam, że to się uda. Jedynie kierowca robił wielkie oczy i kręcił głową, ciągle powtarzał, że za daleko i za mało czasu.

Pura Besakih – świątynia matka

Pura Besakih jest największym kompleksem świątynnym na Bali. Położona na zboczu wulkanu Gunung Agung, otoczona górami i dżunglą, składa się z 23 świątyń i 200 budynków, połączonych ze sobą tarasami i schodami. Świątynia powstała w X w i jest najważniejszym miejscem czczenia Bogów na Bali. Zwana jest również świątynią matką, co tylko podkreśla jej ważność w całej hierarchii. Zgodnie z kosmologią i wierzeniami balijskimi Tri Hita Karana składa się z trzech poziomów i podkreśla połączenie człowieka z Bogami, ze społeczeństwem oraz z natura. Najważniejszą, centralnie położoną, jest pagoda Pura Penataran Agung, która symbolizuje święta górę Meru oraz Padmasana (Lotosowy Tron) poświęcony trójcy bogów: Shivie, Brahmie i Wisznu. Przy każdej ze świątyń znaleźć można kolorowe parasole i wstęgi charakterystyczne dla danego bóstwa. Kolor żółty i biały należy do Boga Shiva, kolor czerwony do Brahmy, a czarny dotyczy Wisznu. Turyści mogą zwiedzać dwa tarasy, ale nie można wchodzić do świątyń. Cześć centralna poświęcona jest włącznie dla osób modlących się.

Zwiedzanie świątyni Pura Besakih

Tirta Empul Temple

Tirta Empul, zwana świątynią świętej wody, jest ważnym miejscem kultu dla Balijczyków. Przybywają tłumnie by złożyć ofiary swoim bogom i zanurzyć się w oczyszczającej wodzie. Balijczycy wierzą w magiczne i lecznicze  właściwości wody bijącej ze źródła. Tirta Empul jest poświęcona bogu Vishnu, ale czci się w niej również Shive, Brahme i boga Góry Batur.

Główną atrakcją świątyni są dwa baseny  zasilane wodą z 30 fontann. Wierni najpierw składają ofiary bogom w głównej świątyni, następnie udają się do basenów, by zanurzyć się w oczyszczającej wodzie. Rytuał zaczyna się medytacją i modlitwą. Następnie wierni obmywają się w strumieniu wody, wypływającym z każdej jednej fontanny, zaczynając od lewej strony. Kontynuują ten proces, aż zanurzą głowy we wszystkich fontannach.

Na terenie świątyni znajdują się jeszcze dwa mniejsze baseny.  W jednym z nich można spotkać wypasione karpie Koi, leniwie pływające w źródlanej wodzie. W środkowej części kompleksu znajduje się wewnętrzny dziedziniec z licznymi ołtarzami do składania ofiar i modlitwy. Jak w każdej świątyni, tam też są miejsca zamknięte dla turystów, do których dostęp mają tylko osoby modlące się. Jest to zdecydowanie bardziej spokojna część świątyni, w której można odpocząć od zgiełku i tłumów, które są przy basenach ze świętą wodą.

Balijska legenda o powstaniu świątyni

Balijskie wierzenia, kultura i historia zawierają wiele legend. O ile jest pewne, że świątynia Tirta Empul powstała w 926 roku naszej ery, za panowania dynastii Warmadewy, o tyle historia świętego źródła jest owiana mistyczną opowieścią.

Legenda dotyczy tradycyjnie walki dobra ze złem, pomiędzy królem Mayadenawa, a bogiem Indra. Mayadenwa posiadał magiczną moc, która pozwalała mu dowolnie przekształcać się w formę, jakiej zapragnął. Był jednak mało ostrożny i dał się pochłonąć czarnej magii. Bóg Indra ruszył ze swoim wojskiem, by opanować złego króla. Maydanewa przemienił się w wiatr i wszedł do obozu Indy, gdy jego armia spała, zatruł wodę, którą pili. Po przebudzeniu bóg Indra znalazł wielu swoich ludzi chorych oraz martwych. Użył swojej boskiej mocy i z potężną siłą uderzył w ziemię. Tym samy stworzył źródło z uzdrawiającą wodą, by uleczyć swoich ludzi.

Gunung Kawi Temple

Gunung Kawi jest świątynią inną niż wszystkie na Bali. Jest to kompleks świątynny obejmujący królewskie grobowce wykute w skałach dwóch stojących naprzeciw siebie, ogromnych klifów, które dzieli święta rzeka Pakerisan. Położenie świątyni jest niezwykłe. Otoczona polami ryżowymi, porośnięta częściowo przez dżunglę sprawia wrażenie opuszczonego i niedostępnego miejsca. Bardzo przypomina świątynie Angkor w Kambodży. Z tego miejsca bije ogromy spokój i cisza. By się tam dostać, trzeba pokonać setki małych schodów wiodących wąską ścieżką w głąb doliny, mijając przy tym wszelkiej maści stragany z balijskim rękodziełem.

Małpy żyją tu na wolności, co pozwala zwiedzającym uzyskać głęboki wgląd w życie tych fascynujących naczelnych. Można tu spotkać makaki ukryte w koronach drzew lub huśtające się na ich gałęziach, siedzące na trawie i murkach oraz idące wprost na ciebie! Szlak leśny pozwala spacerować wśród małp i zanurzyć się w balijskiej kulturze.

Sacred Monkey Forest, czyli Małpi Las w Ubud

Małpi las (funkcjonuje też nazwa Małpi Gaj) to miejsce, w którym żyje około 600 makaków. Małpy podzielone są na pięć grup, z którym każda żyje na swoim terytorium. Na ogół są spokojne i nie atakują ludzi bez powodu, sprowokowane, bywają bardzo niebezpieczne. Dorosłe osobniki ważą od 2,5 kg do 8 kg, a średnia żywotność wynosi od 15 lat dla samców do 20  dla samic.

Największym zainteresowaniem cieszą się małe baby-monkey, są urocze i wyglądają bardzo niewinnie. Dodam, że są zachwycające z tylko z daleka. Jeśli nie chcesz stracić palca, lepiej do nich nie podchodź.

 < True Story! To była chwila nieuwagi. Przykucnęłam zrobić zdjęcie, gdy mała małpka szybko się do mnie zbliżyła i wskoczyła na kolana. Niewiele myśląc, wyciągnęłam rękę, by ją pogłaskać. Odwdzięczyła mi się szybko, chwytając mój palec. Na szczęście nic się nie stało. Od strażnika tylko usłyszałam : nie można dotykać małp !!).

Małpy są przyzwyczajone do obecności ludzi i podchodzą do nich blisko, by wziąć jedzenie, wyrwać butelkę wody, czy chwycić inny drobiazg, który stanie celem ich zainteresowania. Przy wejściu i na ulotkach znajdują się rekomendację dla turystów, jak zachować się w parku, by wizyta była bezpieczna zarówno dla nich, jak i dla zwierząt.

Bezpieczeństwo:

• Dla bezpieczeństwa małp, nie karm ich żywnością przeznaczoną dla ludzi /orzeszki, chleb, ciastka/ . Małpy jedzą tylko banany, kukurydzę, ogórki
• Nie panikuj, nie krzycz, nie uciekaj, gdy małpa na ciebie wskoczy – jej reakcja może być nieobliczalna
• Nie patrz małpom w oczy, nie głaszcz ich
• Pilnuj swoich rzeczy : okulary, plecaki, torebki, aparat – wszystko to może stać się celem ataku. Małpy są znane ze swoich złodziejskich umiejętności.

Sanktuarium Sacred Monkey Forest

Małpi Las w Ubud jest zaprojektowany w myśl hinduistycznej filozofii, bazującej na harmonijnych relacjach między ludźmi, naturą i bogami. Filozofia ta, to Tri Hita Karana, czyli trzy sposoby by osiągnąć duchową i fizyczną równowagę.

Na jego terenie znajdują się trzy świątynie przeznaczone wyłącznie dla osób modlących się. Przeciętny turysta nie ma tam wstępu. Z łatwością można zajrzeć przez mury, by podziwiać piękno i kunszt wnętrza świątyni.

Obecność świętego lasu jest demonstracją harmonijnego współistnienia ludzi i natury. Świątynia i las jest niezbędna by odnowić kontakt ze świtem duchowym. Utrzymują harmonię między ludźmi, naturą, a kosmosem. Modlitwy są kierowane nie tylko do duchów przodków, ale również drzew i posągów na terenie sanktuarium.

Badania i konserwacja

Monkey Forest,  to nie tylko atrakcja turystyczne czy ważny element życia duchowego i gospodarczego społeczności lokalnej, ale także ważne miejsce na programie badawczo-ochronnym. Naukowcy z różnych instytucji badawczych, przybywają tutaj, by podglądać społeczne interakcje i zachowanie małp ze środowiskiem.

Na terenie parku zidentyfikowano 115 gatunków drzew, a niektóre z nich uważane są za święte i wykorzystywane do różnych balijskich praktyk duchowych. Szczególnym gatunkiem, jest drzewo Pule Bandak, które uosabia ducha lasu i jest używane do wytwarzania masek nakładanych do odprawiania świętych ceremonii. Duch zostaje wcielony w maskę.

W drodze na wulkan Kawach Ijen

Kolejna z rzędu nie przespana noc. Kolejne podejście na wschód słońca  – tym razem padło na wulkan Kawah Ijen, który naturalnie znajdował się na naszej trasie podróży z Yogyakarty na Bali. Jeszcze rano byliśmy na Bromo, a przed oczami miałam ostatnie zapamiętane stamtąd obrazki. Czy wulkan Kawah Ijen jest tak samo obłędnie bajkowy jak Bromo? Czy pogoda nam dopisze ? Czy uda się zejść do krateru pomimo informacji, że jest zakaz i nie wpuszczają turystów? Kolejne pytania pojawiały się w naszych głowach, bo każdy jednak jechał z jakimś wyobrażeniem tego miejsca.

Z Cemoro Lawang do wioski Sempol dzieliło nas jakieś 6 h jazdy busem. Za oknem przewijały się kolejne pola ryżowe i plantacje kawy, a sama podróż była całkiem wygodna. Indonezyjskie drogi nie należą do najlepszych, więc siedząc w pierwszym rzędzie miałam zapewnioną dodatkową rozrywkę. Na miejsce dotarliśmy późnym popołudniem, lecz zmrok zapadł bardzo szybko i nie było mowy o zwiedzaniu okolicy. Arabica Homestay nie wyróżniał się niczym szczególnym. Mieliśmy surowe warunki, na wyposażeniu pokoju były tylko łóżka. Za to ciepła woda w pseudo łazience okazała się prawdziwym luksusem.

W oparach wulkanu Kawah Ijen

Rano czekał na nas już kierowca, by zawieźć nas do Paltuding, skąd rozpoczynał się trekking na wulkan. Przed nami była 3 km trasa, którą według przewodnika, można było pokonać w ciągu godziny.

Droga od razu pięła się w górę, ale nie nazwałabym tego stromym podejściem. Przez pierwsze pół godziny, trasa jest szeroka, a sama ścieżka ubita. Za punktem ważenia siarki, droga zwęża się, zawija w górę, prowadzi nad przepaścią, a w końcu a samym szczycie jest zupełnie płaska.

Szliśmy w totalnej ciemności i mgle. Drogę oświetlało nam światło naszych czołówek. Było około 5:30, gdy niebo zaczęło się przejaśniać. Za naszymi plecami mieliśmy dobrze widoczny wulkan Raung, który jest najwyższym w okolicy i przy tym bardzo aktywnym (dwa lata temu chmury popiołu, które się z niego wydobywały, skutecznie zablokowały ruch lotniczy na Bali).

Różowa poświata wschodzącego słońca rozświetliła całą okolice, lecz ciężkie chmury nadal nisko wsiały na zboczach wulkanu utrudniając widoczność. Okazało się, że na krawędzi kaldery sytuacja jest jeszcze gorsza. Mijając ostatni zakręt, przed naszymi oczami ukazał się ponownie księżycowy krajobraz. Szaro –  żółte skały, wyżłobienia w zboczach,  opary dymu, gęste chmury, karłowate krzaczki, a pomiędzy tym wszystkim rozrzucone wiklinowe kosze. Krajobraz wprawiał zarówno w fascynację, jak i przerażenie, wyglądało to trochę apokaliptycznie.  Warunki atmosferyczne skutecznie utrudniały zobaczenie czegokolwiek w dole. Udało nam się dojść tylko do tabliczki z zakazem wstępu. Nasze najgorsze przypuszczenia potwierdziły się i nadal nie można było zejść na dół. Tym samym zobaczyłam całe NIC. Mogłam nadal marzyć o zobaczeniu wydobywającej się spod ziemi siarki i pięknym kolorze turkusowego jeziora.

Jeśli podobał ci się wpis i chcesz ze mną podróżować na bieżąco, zajrzyj na mój Instagram i FB. Do usłyszenia w social mediach!

Wulkan Kawah Ijen – siarkowy gigant

Proces sam w sobie jest bardzo prosty. Przez ceramiczne rury tłoczone są wulkaniczne gazy, które w zetknięciu z powietrzem tworzą płynną siarkę. Po ostygnięciu finalnie otrzymuje się żółte bloki czystej siarki. Górnicy metalowymi prętami kruszą je na mniejsze kawałki, ładują do swoich wiklinowych koszy i przenoszą do punktu ważenia. Każdy kosz waży od 60 kg do nawet 100 kg, a górnicy robią przynajmniej dwa kursy dziennie. Za kilogram siarki dostają mniej więcej 700 IDR, czyli około 30 groszy.  Taka praca wydaje się wyzyskiem, ale nie dla nich. Przy ogromnym bezrobociu miesięczne wynagrodzenie górnika na poziomie 200$ wydaje się więcej niż zadowalające.

W XXI wieku mogą dziwić warunki w jakich na Kawah Ijen pracują górnicy. Obecnie wydobywa się jedynie jakieś 20% tego, co można by było uzyskać przy użyciu odpowiednich maszyn. Pomimo możliwości zastosowania nowoczesnych technologii, sytuacja w najbliższym czasie na pewno się nie zmieni. Odpowiedź jest jedna: taki sposób wydobywania siarki jest bardzo tani.

Kolejna nie przespana noc za mną, zaczynam się przyzwyczajać. Godzina 3:30 byliśmy już na nogach i nie usłyszałam od nikogo, żadnego narzekania. Rozdzielili nas do jeepów, którymi mieliśmy udać się na punkt widokowy Penanjakan. Moje auto po 20 min drogi  zatrzymało się pod kolejnym hotelem, by zabrać jeszcze trzy osoby. Mijało 5 min, potem 10min.. 15 min. Oho, chyba ktoś zaspał. W samochodzie zrobiła się nerwowa atmosfera, bo każdy jednak chciał zdążyć na pierwsze promienie słońca, po to w końcu tu przyjechaliśmy. Wywiązał się z tego spór z kierowcą, który pod wpływem nacisków rzucił „ I dont’t speak english” !! Taka sytuacja !! I co zrobić w takim momencie? No nic, musieliśmy cierpliwie czekać. Po 40 min do samochodu weszła para Holendrów i Tajwanka. Solidarnie twierdzili, że dostali informacje odnośnie zbiórki o 5:00 rano. Niestety w trakcie takiej podróży, jesteśmy narażeni na wszelkie oszustwa ze strony naciągaczy.

Wulkan Bromo – wschód słońca

Udaliśmy się na punkt widokowy i w totalnej ciemności oczekiwaliśmy pierwszych promieni słońca. Było zimno, więc przydała się cała termoaktywna odzież, z czapką i rękawiczkami włącznie. Od momentu, kiedy na horyzoncie pojawiła się różowo – pomarańczowa łuna, podekscytowanie wszystkich automatycznie wzrosło. Mówi się, że to wschód słońca nad Bromo. W praktyce słońce nie wschodzi zza wulkanu Bromo i dopóki światło nie oświetli wulkanów, nic nie zobaczymy. Gdy pojawiły się pierwsze promienie słońca,  przed nami zaczęły malować się poszczególne obrysy wulkanów, otoczone gęstą mgłą. W oddali było widać najwyższy z nich, wulkan Semeru, który raz po raz wypuszczał z siebie chmurkę dymu. Na pierwszym planie dominował zaś wulkan Batok, który jako jedyny jest wulkanem wygasłym. Ku mojemu zaskoczeniu, wulkan Bromo był totalnie pochłonięty przez mgłę, która uparcie nie chciała opaść, więc nie zobaczycie go na moich zdjęciach. Punktualnie o 6:00 ruszyliśmy w drogę na kalderę. Trochę byłam nie pocieszona, bo zaczęło robić się naprawdę dobre światło do zdjęć, a już trzeba było się pakować. Niestety taka jest cena wycieczek grupowych.

W drodze na kalderę.

Gdy wysiedliśmy z samochodów, naszym oczom ukazał się iście księżycowy krajobraz. Kaldera Tengger, zwana jest „Morzem Piasku” nie bez powodu. Gęsta mgła cały czas nisko unosiła się nad ziemią skutecznie ograniczając widoczność, a przez nią przebijało się słońce. Całość tworzyła nieziemską atmosferę i rekompensowała mi trudy podróży.

Na turystów czekało już stado naganiaczy z konikami. Kto leniwy mógł za 100 k rupii wjechać na wulkan na grzbiecie kuca (cena w jedna stronę, o czym przekonała się nasza Tajwanka, mimo początkowych zapewnień kierowcy, że w obie –kolejny przykład oszustwa).  Trasa nie była, ani długa, ani wymagająca, więc trochę mnie dziwiła ilość osób korzystających z podwózki. Jak dla mnie to wątpliwa atrakcja.

Ruszyliśmy przed siebie w stronę wulkanu. Po wdrapaniu się na szczyt, mogliśmy zajrzeć w głąb krateru. Już u podnóża wulkanu czuć było siarkę w powietrzu. Z jego wnętrza wydobywał się gaz, który drażnił nasze gardła, a groźny, niski dźwięk nie wróżył nic dobrego. Ze szczytu krajobraz był jeszcze bardziej imponujący. Mgła, miękkie światło, wyżłobienia na ścianach wulkanu, składały w jedną, piękną całość. W sumie wyglądało to nawet lepiej, niż ze wzgórza Penanjakan.

Bromo i kraina wulkanów.

Wulkan Bromo jest jednym z najpopularniejszych i najłatwiej dostępnych wulkanów w Indonezji. Znajduje się na terenie Parku Narodowego Bromo-Tengger-Semeru na wschodzie wyspy Jawa. Co ciekawe, leży on w ogromnej, pradawnej kalderze wulkanu Tengger, z której wyłoniło się pięć mniejszych stożków, m.in. on sam. Formalnie Bromo jest wulkanem wewnątrz wulkanu. Wysokość Bromo wynosząca 2329 m nie jest imponująca, ale z pewnością jest to najbardziej aktywny wulkan z całej grupy. Mount Bromo cały czas wydobywa z siebie niewielkie ilości gazu i pyłu, które potrafią skutecznie podrażnić gardło.

Jeśli podobał ci się wpis i chcesz ze mną podróżować na bieżąco, zajrzyj na mój Instagram i FB. Do usłyszenia w social mediach!

Jak się dostać na wulkan Bromo.

Informacje praktyczne:

• Pakiet wulkan Bromo + Ijen z Yogyakarty kosztował nas 790 k rupii. Obejmował przejazd pociągiem, dojazd na wulkany, jeepy pod Bromo, noclegi i śniadania, transport do przystani Ketapang.
• Do Probolinggo dojechaliśmy pociągiem, bo wydawało nam się, że będzie wygodniej niż 14 h jazdy busem. Trasa zajęła 9 h, więc punktualnie o 16:00 byliśmy na miejscu. Było tłoczno i mało wygodnie. Polecam dopłacić do pociągu typu express, który odjeżdża z Yogji o godzinę później, bo i tak w agencji trzeba czekać na resztę turystów. Dopiero wszyscy razem jadą do Cemoro Lawang lub pobliskich miejscowości, gdzie mieszczą się hotele.
• Do ceny należy doliczyć bilety wstępu do parku 320 k rupii na Bromo, 100 k Ijen i opcjonalnie transport promem na Bali 125 k rupii. Biletu oczywiście nie zobaczycie na oczy. Na potwierdzeniu wycieczki będzie jedynie o tym adnotacja.
• Wszelkie kwity z opłatami należy zachować, będą potrzebne dla kierowcy busa i w hotelach.
• W okolicy nie spodziewajcie się wysokiej jakości hoteli. Są tylko złe i gorsze. My chyba trafiliśmy na ten drugi. Czystość wątpliwa, jeden jedyny prysznic z ciepłą wodą, gdzieś na zewnątrz na terenie ogrodu. W takich sytuacjach dobrze jest mieć ze sobą swój śpiwór, którego my nie mieliśmy. Kładłam się do łóżka z wielkim bólem.
• Weźcie ze sobą ciepłe ubrania, przydadzą się na 100%.

Świątynia Prambanan – klejnot kultury hinduistycznej

Prambanan jest największą świątynią hinduistyczną znajdującą się poza granicami Indii. Szacuje się, że powstała w IX wieku n.e. Większa część świątyń wchodzących w skład całego kompleksu, leży dziś w gruzach. To efekt upływu lat, trzęsień ziemi i wybuchów wulkanu, które są charakterystyczne dla tego regionu.

Prambanan, podobnie jak buddyjski Borobudur, został wybudowany na kształt mandali. Na jej ścianach znajdują się misternie zrobione rzeźby, nawiązujące do scen z Ramajany, czyli eposu opowiadającego życie Ramy (wcielenie Boga Wisznu). By „przeczytać” całą opowieść, należy zacząć zwiedzanie zgodnie ze wskazówkami zegara, zaczynając od wschodniej bramy.

Jako symbol kosmosu świątynia podzielona jest na trzy wymiary:

• Bhurloka – strefa ziemi, ludzi, spraw materialnych, gdzie pożądanie i pragnienia są powszechne. To jest bezbożny obszar
• Bhuvarloka – centralne ciało świątyni reprezentuje „świat środkowy”, miejsce w którym ludzie porzucają swoje ziemskie posiadłości i kierują się ku bogu, podążają za światłem.
• Svarloka – strefa nieba, królestow bogów

Największe świątynie, które się najlepiej zachowały i możemy je zwiedzać, poświęcone są Trimurti, czyli Wielkiej Trójcy Bogów:

• Najwyższa z nich ma imponującą wysokość 47 metrów i poświęcona jest dla Shivy – Boga Niszczyciela.
• Światynia po prawej jest dedykowana Wisznu – Bogu podtrzymującemu świat.
• Świątynia po lewej stronie jest dedykowane Brahmie – Twórcy

Naprzeciwko świątyń Trimurti znajdują się świątynie Wahana. Każda z nich nazwana jest po pojeździe bogów. Świątynia Garudy – złotego orła  – znajduje się naprzeciwko Wiszcznu. Nandi – wół – jest pojazdem do świątyni Shivy, natomiast Angsa – łabędź – odnosi się do Brahmy.

Odkryj Prambanan po swojemu

Każdy ma swój tryb zwiedzania takich miejsc, często uzależniony od czasu. My wybraliśmy pakiet Borobudur + Prambanan w jednym z lokalnych biur. Trzeba się liczyć z tym, że oferta jest tylko na transport. Bilety należy kupić oddzielnie.

Inną opcją jest dojazd autobusem miejskim TransYogya o numerze 1A. Prambanan leży 17 km na północ od Yogyakaty, a trasa zajmuje około 40 min.

Ceny biletów warto sprawdzać na oficjalnej stronie świątyń.

Czy warto tam jechać ? Nie będę obiektywna, bo po zobaczeniu kompleksu Angkor, świątynia Prambanan nie zrobiła na mnie ogromnego wrażenia. Jest piękna i ma ciekawą historię, doceniam to, ale nie powaliła mnie swoją wielkością. Wniosek – Borobudur obowiązkowo, Prambanan dla chętnych. Jak macie dużo czasu i chęci, jedźcie do obu.

Po 17 godzinach lotu, 6 godzinach spędzonych na lotnisku i 5 godzinnej zmianie czasu, wylądowaliśmy nocą w Yogyakarcie, w samym centrum indonezyjskiej wyspy Jawa. Yogyakarta, przez miejscowych zwana potocznie Dżogdżą /Jogja/, przyciąga turystów głównie ze względu na dwie słynne, znajdujące się w jej pobliżu  świątynie: Borobudur i Prambanan. Ja również chciałam zobaczyć wschód słońca w Borobudur.

Wschód słońca w Borobudur

Punktualnie o 4:00 nad ranem pod naszym hotelem czekał mini bus, by zabrać nas do świątyni na wschód słońca. Trasę z Yogji pokonaliśmy w ciągu godziny. W ciemności wdrapaliśmy się na sam jej szczyt i tam  oczekiwaliśmy na pierwsze promienie słońca, wynurzające się spoza wulkanu Merapi. Wchód słońca w Borobodur był od dawna moim marzeniem. Teraz z niecierpliwością oczekiwałam na ten świetlny spektakl.

Słońce wstawało niespiesznie, a świątynia otulona była gęstą mgłą, co tylko wzmacniało odczucie mistycyzmu i magii  tego miejsca. Śpiące pod wulkanem Borobudur budziło się do życia. Wraz z pierwszymi promieniami ożyła też dżungla. Tysiące dźwięków z wielką mocą, rozbrzmiało w naszych uszach. Razem z innymi turystami siedzieliśmy, jak zahipnotyzowaniu oglądając to spektakularne widowisko.

Mówią, że wschody słońca są przereklamowane, ale ja twierdze, że warto wstać i zobaczyć je na własne oczy. Zdarza się, że te najbardziej wyczekiwane weryfikuje rzeczywistość – tak miałam w Kambodży, gdy podczas wschodu słońca w Angkor Wat złapała nas ulewa. Tym razem jednak wszystko się udało. Wschód słońca w Borobudur jest w 100% magiczny.

Borobudur – trochę historii

Świątynia Borobudur, zwana też ze względu na swoje położenie i układ „Świątynią – wzgórze”, jest jedną z największych budowli buddyjskich na świecie. W roku 1991 została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Naukowcu szacują, że powstała ona w latach 780-840 n.e. jako miejsce chwały Buddy i kierunek pielgrzymek. Na długie lata została porzucona w niewyjaśnionych okolicznościach, przykryta pyłem wulkanu Merapi i porośnięta przez dżunglę. Dla współczesnego świata, została ponownie odkryta przez brytyjskiego gubernatora Thomasa Stamforda Raffles i ostatecznie odrestaurowana przez Holendrów.

Układ świątyni Borobudur i jej znaczenie

Borobodur jest kamienną konstrukcją położoną na wzgórzu, zbudowaną na kształt schodkowej piramidy. Obejmuje pięć kwadratowych tarasów oraz trzy górne w kształcie okręgu. Z góry przypomina mandalę, która symbolizuje wszechświat i buddyjskie nauki. Pielgrzymi rozpoczynając wędrówkę od kierunku wschodniego zgodnie ze wskazówkami zegara, podążają kamiennymi tarasami, symbolizującymi życie doczesne, do stupy położonej na samym szczycie, symbolizującym oświecenie. Podążanie tarasami ku górze, niesie w sobie doświadczenie fizyczne i duchowe. Kierując się opowieściami i mądrością płynącą z płaskorzeźb, przechodzi się symbolicznie przez wszystkie poziomy świadomości, aż do uzyskania jedności.

Konstrukcja składa się z trzech poziomów (sfer), zgodnie z buddyjską kosmologią:

• Kamadthatu – najniższy poziom w kosmologii, świat zamieszkały przez zwykłych ludzi.  Obrazuje go 160 płaskorzeźb ze scenami życia ludzkiego, ziemskimi przyjemnościami i słabościami, rządzami człowieka oraz ich konsekwencje w zaświatach, prawo karmy. Obecnie nie jest dostępny dla zwiedzających.
• Rapudhatu  – oznacza sferę przejściową, w której ludzie uwalniają się od spraw świata doczesnego, niskich wibracji, podążają ku oświeceniu. Cztery kwadratowe poziomy Rapadhatu zawierają płaskorzeźby z wizerunkiem Buddy, jego poprzednich wcieleń, ścieżkę wiodącą do oświecenia. W niszach na balustradach umieszczono  432 kamienne posągi Buddy.
• Arupadhu – najwyższa sfera, siedziba bogów, gdzie dłużej nie ma nazw i formy, symbolizuje jedność z całym wszechświatem. Trzy okrągłe tarasy prowadzą do centralnej stupy znajdującej się na samym szczycie piramidy. Znajduje się na nich 72 mniejszych stup w kształcie dzwonka, zawierających rzeźby Buddy w środku.

Informacje praktyczne :

• Borobudur oddalone jest od Yogyakarty o 40 km. Można tam się dostać na własną rękę transportem publicznym bądź wykupić pakiet w lokalnym biurze.
• Pakiet wschód słońca w Borobudur ze śniadaniem + Prambanan kosztuje mniej więcej 170k rupii / ~51 zł, 13$/
  Bilet wstępu na wschód słońca 450 k rupii / ~135 zł, 35$ / , do świątyni Prambanan 325 k rupii / ~97 zł, 25$ /
  Bilety wstępu nie należą do najtańszych. Ostatnia podwyżka miała miejsce 1 maja 2017r. W przypadku wycieczki na wschód słońca w Borobudur uważam, że warto  jednak zapłacić tę kwotę. W moim odczuciu świątynię Prambanan można sobie darować. Pakiet bez wschodu słońca był odpowiednio tańszy – bilet do Borobudur 25$. Można też kupić pakiet łączony na obie świątynie za 40$, ale nie obejmuje to wschodu słońca. Wszelkie info odnośnie aktualnych cen warto sprawdzić na oficjalnej stronie.
• Waluta – 1000 rupia (1k) = 0,30 zł . W Indonezji wszyscy jesteśmy milionerami. Przydałaby się w tym kraju denominacja. Najłatwiej ustalić cenę obcinając trzy zera i mnożąc przez 0,3. Mniej więcej uzyskamy polski odpowiednik cenowy.